Bankacılık işlemlerinde uzun süre işlem görmeyen mevduat, katılım fonu, emanet ve alacakların akıbeti, finansal okuryazarlıkta sıklıkla gözden kaçan konulardan biridir. Farklı bankalarda açılmış ancak zamanla unutulmuş vadesiz hesaplar, kiralık kasa içerikleri veya bakiye kalan vadeli mevduatlar belirli bir sürenin ardından yasal olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devredilmektedir.
Zamanaşımı Süresi ve 5411 Sayılı Kanun Hükümleri
5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca; bankalar nezdindeki mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sahibinin en son talebi, işlemi veya herhangi bir yazılı talimatı tarihinden başlayarak on yıl içinde aranmayanlar zamanaşımına uğramaktadır. Bu kural hem Türk Lirası hem de yabancı para cinsinden tüm mevduat ve emanet hesaplarını kapsamaktadır.
Önemli Hatırlatma: Bankanın resen tahakkuk ettirdiği faiz işletimleri veya banka tarafından yapılan masraf kesintileri 'müşteri işlemi' sayılmaz. Zamanaşımı sayacını sıfırlamak için hesap sahibinin bizzat para yatırma, çekme, EFT/havale yapma veya yazılı/dijital talimat verme gibi aktif bir işlem gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Bankaların Bildirim Yükümlülüğü ve İlan Süreci
Bankalar, zamanaşımına uğrayacak hesaplar için mevzuat gereği belirli bildirim süreçlerini işletmek zorundadır:
- Takvim yılı başı itibarıyla zamanaşımına uğrayacak ve tutarı belirli sınırın üzerindeki alacaklar için hak sahiplerine taahhütlü mektup veya kayıtlı iletişim kanalları üzerinden tebligat gönderilir.
- Şubat ayı başından itibaren bankaların kendi internet sitelerinde ve Türkiye Bankalar Birliği ile TMSF koordinasyonunda zamanaşımına uğrayan hesap listeleri ilan edilir.
- İlan edilen listelerde yer alan hak sahiplerinin, ilgili yılın 15 Haziran tarihine kadar kimlik belgeleriyle birlikte ilgili banka şubesine başvurmaması durumunda tüm bakiye ve emanetler TMSF'ye devredilir.
TMSF'ye Devredilen Bakiyeler Geri Alınabilir mi?
Yasal süre dolduktan sonra TMSF'ye gelir kaydedilen mevduat ve emanetler üzerinde hak sahiplerinin mülkiyet hakkı kanunen sona erer. Bu aşamadan sonra idari başvuru ile paranın bankadan veya fondan iadesi mümkün olmamaktadır. Bu nedenle hesapların zamanaşımı listesine girmeden önce düzenli aralıklarla kontrol edilmesi büyük önem taşır.
Unutulan Hesaplar Nasıl Sorgulanır?
Kişiler, adlarına açılmış tüm banka hesaplarını ve unutulmuş olabilecek bakiyeleri şu yöntemlerle takip edebilir:
- e-Devlet Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama: e-Devlet Kapısı üzerinden hangi bankalarda aktif hesabınızın olduğunu listeleyebilirsiniz.
- TMSF Zaman Aşımı Sorgulama Portalı: Her yıl güncellenen sistem üzerinden ad-soyad ve T.C. kimlik numarası ile sorgulama yapılabilir.
- Banka İletişim Kanalları: Uzun süredir kullanılmayan bankaların çağrı merkezleri veya şubeleri üzerinden hesap hareketliliği sağlanabilir.
Siz geçmişte unuttuğunuz bir banka hesabıyla karşılaştınız mı? e-Devlet üzerinden kontrol ettiğinizde varlığını unuttuğunuz açık hesaplar çıktı mı? Deneyimlerinizi ve kontrol süreçlerinizi aşağıda paylaşabilirsiniz.