Kredi kullanırken tüketicilerin en çok karşılaştığı ve sözleşme aşamasında gözden kaçabilen maliyet kalemlerinin başında kredi tahsis ücreti (halk arasında bilinen adıyla dosya masrafı) ve buna eklenen diğer operasyonel giderler geliyor. Bankaların kredi kullandırımı sırasında tahsil edebileceği ücretlerin kapsamı ve tavan sınırları yasal düzenlemelerle net bir şekilde belirlenmiştir.
Kredi Tahsis Ücretinde Yasal Üst Sınır Nedir?
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yayımlanan Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca, bankalar bireysel kredilerde tahsis ücreti olarak kredi anapara tutarının binde beşini (yüzde 0,5) aşan bir bedel talep edemez. Örneğin; 200.000 TL tutarında bir ihtiyaç kredisi çeken bir tüketiciden kesilebilecek azami tahsis ücreti 1.000 TL ve buna eklenecek BSMV (%5) tutarıdır.
Bankaların bu oranın üzerinde bir tahsis ücreti kesmesi veya "istihbarat ücreti", "kredi işlem masrafı", "komisyon" gibi farklı isimler altında ilave genel gider ücretleri yansıtması mevzuata aykırıdır.
Ekspertiz ve İpotek Tesis Ücretlerinde Kural Nedir?
Konut ve taşıt kredilerinde gündeme gelen ekspertiz ve ipotek tesis ücretleri, doğrudan bankanın geliri değil, üçüncü şahıslara (değerleme şirketlerine veya tapu müdürlüklerine) ödenen zorunlu masraflardır. Mevzuata göre:
- Bankalar ekspertiz veya rehin/ipotek tesis bedeli olarak yalnızca üçüncü şahıslara fiilen ödedikleri faturalı tutarı tüketiciden talep edebilir.
- Tüketicinin talep etmesi halinde bu ödemelere ilişkin fatura veya makbuzun bir örneğini tüketiciye sunmak zorundadır.
- Gerçek maliyetin üzerinde bir bedelin tüketiciden tahsil edilmesi durumunda aradaki farkın iadesi gerekir.
Haksız veya Fazla Kesintilerde İade Başvuru Süreci
Kredi sözleşmenizi ve ödeme planınızı kontrol ettiğinizde binde 5 yasal sınırını aşan bir tahsis ücreti veya belgelendirilemeyen ek masraf kesintisi tespit ederseniz, izlemeniz gereken yasal adımlar şunlardır:
- Bankaya Yazılı İtiraz: Öncelikle ilgili bankanın şubesine veya müşteri hizmetlerine yazılı bir dilekçeyle (veya kayıtlı elektronik posta/KEP yoluyla) başvurarak binde 5 sınırını aşan tutarın iadesini talep edebilirsiniz.
- Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu: Banka talebinizi reddederse veya 30 gün içinde yanıt vermezse, e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla Tüketici Hakem Heyeti'ne ücretsiz başvuruda bulunabilirsiniz. Başvuruya kredi sözleşmenizi, dekontları ve varsa banka yazışmalarını eklemeniz gerekir.
Önemli Hatırlatma: Geçmişte tamamen iptal edilen dosya masrafı davaları ile günümüzdeki binde 5 kuralını birbirine karıştırmamak gerekir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve BDDK yönetmeliği çerçevesinde binde 5 dahilindeki tahsis ücreti yasaldır; yalnızca bu sınırı aşan veya mükerrer tahsil edilen masraflar iadeye konu edilebilir.
Siz de kullandığınız tüketici kredilerinde sözleşmede belirtilen masraf kalemlerini kontrol ediyor musunuz? Fazla kesinti tespitiyle Tüketici Hakem Heyeti sürecini işletip sonuç alan var mı? Süreç hakkındaki sorularınızı ve görüşlerinizi aşağıda paylaşabilirsiniz.