Tasarruf finansman sistemlerinde (faizsiz ev ve araç edindirme organizasyonları) çekiliş veya serbest planlama ile teslimat sırası gelen katılımcıların en sık karşılaştığı aşamalardan biri, satın alınacak taşınmazın veya taşıtın şirket kriterlerine ve yasal mevzuata uygunluğudur. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) denetiminde olan şirketler, katılımcıya finansman teslimatı yaparken satın alınacak varlığı teminat altına almak zorundadır. Bu nedenle belirlenen ekspertiz ve yaş koşulları teslimat sürecinin sorunsuz tamamlanması açısından kritik öneme sahiptir.
Konut Alımlarında Aranan Gayrimenkul Kriterleri
Teslimat aşamasında tasarruf finansman şirketi, katılımcının bulduğu gayrimenkul üzerine birinci dereceden ipotek tesis eder. Şirketlerin kabul ettiği taşınmazlara ilişkin genel kurallar şu şekildedir:
- Tapu Durumu: Taşınmazın tapu kütüğünde kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulu olması tercih edilir. Hisseli tapularda, paylı mülkiyetin tamamı finanse edilmiyorsa veya bağımsız bölüm tapusu yoksa genellikle onay verilmemektedir.
- İskan ve Ruhsat: Yapının imar mevzuatına uygun olması ve tapuda taşınmaz üzerinde herhangi bir yıkım, haciz veya önleyici şerh bulunmaması şarttır.
- Ekspertiz Değerlemesi: SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları tarafından hazırlanan raporda belirlenen piyasa değeri esas alınır. Şirketler sözleşme tutarının tamamını ancak ekspertiz değerinin yasal sınırları dahilinde finanse edebilir.
Taşıt Alımlarında Yaş, Ruhsat ve Hasar Sınırları
Araç finansmanında şirket, teslim edilecek finansman tutarı karşılığında araç ruhsatı üzerine e-rehin işlemi uygular. Taşıt seçiminde dikkat edilmesi gereken temel teknik şartlar şunlardır:
- Taşıtın Yaşı: Şirketlerin iç risk politikalarına göre araçlarda genellikle azami 10 veya 12 yaş sınırı uygulanır. Aracın model yılı ile sözleşmenin kalan taksit vadesi birlikte değerlendirilerek rehin süresi boyunca aracın değer kaybı göz önüne alınır.
- Hasar ve Pert Durumu: Ağır hasar kayıtlı, pert veya tescil belgesinde çekme belgeli ibaresi bulunan araçlar teminat kabiliyetini yitirdiği için şirketler tarafından finansman kapsamına alınmaz.
- Ekspertiz ve Muayene: Aracın geçerli fenni muayenesinin bulunması ve TSE standartlarında oto ekspertiz raporu ile yürür ve mekanik aksamının belgelenmesi talep edilir.
Ekspertiz Değeri Sözleşme Tutarının Altında Kalırsa Ne Yapılır?
Varsayımsal bir örnekle açıklamak gerekirse: Katılımcının 1.500.000 TL tutarında bir konut finansmanı sözleşmesi olduğunu ve teslimat tarihinin geldiğini varsayalım. Katılımcının bulduğu daire için SPK lisanslı eksper tarafından 1.300.000 TL değer biçilirse, şirket teminat oranını aşamayacağı için en fazla eksper değerine karşılık gelen tutarı satıcıya aktarır. Kalan 200.000 TL'lik sözleşme hakkı için katılımcıdan ek bir gayrimenkul teminatı veya nakit karşılık göstermesi istenebilir; aksi takdirde teslimat tutarı eksper değeriyle sınırlandırılır.
İpotek, Rehin ve Ekspertiz Masrafları
Değerleme raporu ücretleri, tapu ipotek masrafları ve noter araç rehin tescil giderleri mevzuat gereği finansman tahsis edilen katılımcı tarafından karşılanır. Teslimat öncesinde bu yan maliyetlerin planlanması, teslimat gününde sürecin aksamasını önlemektedir.
Tasarruf finansman sözleşmenizde teslimat aşamasına geldiğinizde belirlediğiniz araç veya evin kriterlere uyumu konusunda nasıl bir yol izlediniz? Ekspertiz değerlemesi sırasında karşılaştığınız özel bir durum oldu mu? Sorularınızı ve değerlendirmelerinizi bu konu altında paylaşabilirsiniz.