Tasarruf finansman sistemine (halk arasında bilinen adıyla faizsiz ev/araç edindirme sistemlerine) dahil olmayı düşünenlerin en çok merak ettiği konuların başında teslimat takvimi geliyor. Özellikle çekilişli (tahsise dayalı) tasarruf planlarında her ay noter huzurunda yapılan çekilişlerde ismi belirlenemeyen müşterilerin teslimat hakkını ne zaman ve hangi şartlarla elde edeceği mevzuatla net şekilde çerçevelenmiştir.
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren lisanslı şirketler, çekilişli gruplarda teslimat tarihlerini keyfi olarak erteleyemez. Sözleşme imzalanırken her müşterinin azami teslimat tarihi (kesin teslim ayı) açıkça belirlenir ve tescil edilir.
Çekilişli Tasarruf Planında Teslimat Mantığı ve Azami Süre
Çekilişli grupta her ay bir veya birkaç katılımcı noter çekilişiyle finansman tutarını teslim almaya hak kazanır. Ancak çekilişte ismi hiç çıkmayan katılımcılar için sözleşmede bir "kesin teslim tarihi" (vade ortası veya belirlenen azami teslim ayı) bulunur.
- Vade Ortası Kuralı: Şirketlerin uyguladığı standart çekiliş modellerinde, peşinatsız veya düşük peşinatlı sözleşmelerde azami teslim tarihi genellikle toplam grup vadesinin tam ortasına (örneğin 120 aylık bir konut grubunda en geç 60. aya) denk gelir.
- Peşinatın Teslimat Tarihine Etkisi: Sözleşme başlangıcında verilen peşinat tutarı oranında azami teslim tarihi öne çekilir. Örneğin %20-%30 peşinat ödeyen bir katılımcının kesin teslim ayı vade ortasından daha erken bir aya (örneğin 30. veya 40. aya) sabitlenir.
- Mevzuatın Belirlediği Azami Vadeler: 6361 sayılı Kanun uyarınca konut sözleşmelerinde azami vade 120 ay, taşıt sözleşmelerinde ise azami vade 60 aydır. Şirketler bu süreleri aşan vadelerde tasarruf grubu oluşturamaz.
Çekilişli Sistem ile Serbest (Bireysel) Sistem Karşılaştırması
Tasarruf finansman şirketlerinde temel olarak iki farklı finansman modeli sunulmaktadır:
- Çekilişli / Kuralı Model: Erken teslimat şansı sunar. İlk aylarda çekilişte isminiz çıkarsa, finansman tutarını vade ortasını beklemeden alabilirsiniz. Teslimat sonrasında ise genellikle taksitler sözleşmede belirtilen teslim sonrası artış katsayısına göre güncellenir. Çekilişte çıkmazsa belirlenen azami ayda teslim yapılır.
- Serbest / Bireysel Model: Çekiliş bulunmaz. Katılımcının bütçesine göre belirlediği peşinat ve aylık taksit tutarına bağlı olarak kesin bir teslimat ayı baştan hesaplanır ve takvime bağlanır. Şans faktörü yoktur; teslimat doğrudan ödeme performansına endekslidir.
Önemli Hatırlatma: Çekilişli grupta teslimat sıranız gelse dahi, tahsisatın satıcıya aktarılabilmesi için sözleşmede belirtilen teminat şartlarının (ipotek, kefil veya rehin) eksiksiz tamamlanması yasal bir zorunluluktur.
Teslimat Günü Geldiğinde Hangi Süreçler İşler?
Çekilişte çıktığınızda veya sözleşmedeki azami teslimat tarihiniz geldiğinde şirket doğrudan katılımcının şahsi hesabına nakit ödeme yapmaz. 6361 sayılı Kanun gereğince ödeme, satın alınacak gayrimenkul veya aracın satıcısına tapu devri/tescil anında transfer edilir.
Teslimat öncesinde satın alınacak mülkün SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanlarınca ekspertizi yapılır. Belirlenen ekspertiz değeri, tahsisat tutarını karşılamaya yetiyorsa tahsisat onaylanır ve şirketin lehine birinci dereceden ipotek/rehin tesis edilerek işlem tamamlanır.
Enflasyonist Dönemde Uzun Vadeli Grupların Riskleri
Çekilişte son aylara kalma ihtimaline karşı hedef tutarın alım gücünü koruması kritik bir faktördür. Sözleşme başlangıcında 2.000.000 TL olarak belirlenen bir konut finansmanı, 4-5 yıl sonraki teslimat anında hedeflenen mülkü almaya yetmeyebilir. Bu gibi durumlarda katılımcılar, mevzuat çerçevesinde sözleşme revizyonu talep ederek tasarruf tutarını ve taksitlerini artırma hakkına sahiptir.
Siz tasarruf finansman planı seçerken çekilişli modelleri mi yoksa teslimat tarihi baştan kesin olan serbest planları mı tercih ediyorsunuz? Çekilişte son aylara kalma riskini nasıl yönetiyorsunuz?