Tasarruf finansman şirketlerinde çekiliş veya tahsisat tarihi geldiğinde en çok kafa karıştıran aşamalardan biri, teslimat anında talep edilen teminat ve ipotek süreçleridir. Sisteme dahil olurken genellikle sadece taksitler ve organizasyon ücreti konuşulurken, tahsisat vakti geldiğinde şirketin kalan borcu teminat altına alma zorunluluğu devreye girer.
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) yönetmelikleri çerçevesinde faaliyet gösteren lisanslı şirketler, hem katılımcıların haklarını korumak hem de fon havuzunun sürdürülebilirliğini sağlamak adına belirli yasal güvenceler almakla yükümlüdür.
Konut ve Araç Teslimatında Teminat Nasıl Belirlenir?
Teslimat aşamasında katılımcıya finansman tutarı ödenmeden önce satın alınacak mal varlığı üzerine doğrudan teminat tesis edilir:
- Konut Alımlarında 1. Derece İpotek: Satın alınan gayrimenkul üzerine, kalan borç tutarı kadar şirketin lehine birinci dereceden ipotek konulur. Gayrimenkulün ekspertiz değeri, tahsis edilecek finansman tutarını karşılamalıdır.
- Araç Alımlarında Hak Mahrumiyeti (Rehin): Satın alınan taşıtın ruhsatına noter aracılığıyla mülkiyeti muhafaza veya satılamaz şerhi (rehin) işletilir.
- Zorunlu Sigortalar: Konut için DASK ve yangın/konut sigortası, araç için ise şirket rehinli alacaklı (dani mürtehin) olacak şekilde tam kasko poliçesi zorunlu tutulur.
Hangi Durumlarda Ek Kefil veya Ek Teminat İstenir?
Pek çok katılımcı yalnızca satın alınacak evin veya aracın ipotek/rehin edilmesinin yeterli olacağını düşünür; ancak bazı senaryolarda şirketler iç risk değerlendirmelerine göre ek teminat isteyebilmektedir:
- Kalan Borç Tutarının Yüksekliği: Tahsisatın henüz sözleşmenin ilk çeyreğinde gerçekleştiği erken teslimatlarda, şirkete olan borç bakiyesi yüksek kaldığından katılımcının gelir belgesi ve Findeks kredi notu detaylı incelenir.
- Ekspertiz Değerinin Yetersiz Kalması: Satın alınmak istenen taşınmazın SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı tarafından belirlenen değeri, kalan taksit toplamını ve risk marjını karşılamıyorsa ikinci bir taşınmaz ipoteği veya ek kefil talep edilebilir.
- Düzenli Gelir Belgelenememesi: Katılımcının resmi gelir beyanının kalan taksit tutarlarını karşılamada sınırda kalması durumunda müteselsil kefil şartı aranabilir.
Önemli Bilgi: Teminat tesis masrafları (ipotek harçları, ekspertiz bedeli, rehin işletme ücreti ve zorunlu sigorta primleri) mevzuat gereği katılımcı tarafından karşılanır. Borcun tamamen bitmesiyle birlikte şirket tarafından fek yazısı düzenlenerek ipotek veya rehin kaldırılır.
Teslimat Öncesi Nelere Dikkat Edilmeli?
Tahsisat tarihiniz yaklaşırken teslimatın gecikmemesi adına şu hazırlıkları önceden tamamlamanız faydalı olacaktır:
- Satın almayı planladığınız taşınmazın üzerinde tapuda haciz, şerh veya iskân problemi olup olmadığını önceden teyit edin.
- Findeks risk raporunuzu kontrol ederek açıkta gecikmiş bir icra takibi ya da idari takip kaydı bulunmadığından emin olun.
- Kefil istenmesi ihtimaline karşı kefil olacak kişinin de resmi gelir belgesine ve temiz bir kredi geçmişine sahip olması gerektiğini unutmayın.
Tasarruf finansman sistemi üzerinden konut veya araç teslimatı alan arkadaşlarımız teminat aşamasında nasıl bir süreçten geçti? Şirket sizden ek kefil veya teminat talep etti mi, ekspertiz süreci ne kadar sürdü? Deneyimlerinizi ve sorularınızı bu başlık altında paylaşabilirsiniz.