Tasarruf finansman sisteminde (faizsiz konut ve taşıt edindirme modellerinde) çekiliş veya tahsisat tarihi geldiğinde en çok merak edilen aşama, teslimat anındaki bürokratik süreçtir. Birikim dönemi tamamlanıp teslimat sırası geldiğinde, sistemin işleyişi geleneksel banka kredilerinden belirli noktalarda farklılık gösterir. Bu başlıkta, teslimat hak edişi kesinleştiğinde konut tapu devri ya da taşıt alım-satımında ödemenin satıcıya nasıl aktarıldığını, yasal dayanaklarını ve tarafların dikkat etmesi gereken adımları detaylandırıyoruz.
Doğrudan Satıcıya Ödeme Kuralı (6361 Sayılı Kanun)
Tasarruf finansman şirketlerinde teslimat tutarı, nakit olarak katılımcının şahsi hesabına yatırılmaz. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu uyarınca teslimatlar; yalnızca katılımcının satın alacağı gayrimenkulün veya motorlu kara taşıtının satıcısına, devir işlemi esnasında veya resmi devir tescil edildikten hemen sonra doğrudan ödenir. Bu kural, sistemin tahsis edilen kaynağı amacına uygun kullandırma yükümlülüğünden ileri gelir.
Dolayısıyla sistemden ayrılan ya da tahsisat hakkı kazanan bir katılımcı, finansman tutarını başka bir kişisel harcama için serbest nakit olarak çekemez; mutlaka sisteme uygun bir konut, iş yeri veya araç bulmak zorundadır.
Konut Teslimatında Tapu ve İpotek Aşamaları
Konut alımlarında süreç genel olarak şu sıra ile ilerler:
- Ekspertiz ve Değerleme: Katılımcının bulduğu konut için SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı atanır. Değerleme raporu şirket tarafından onaylanmadan teslimat tutarı belirlenemez.
- Teminat ve İpotek Hazırlığı: Şirket, bakiye borç tutarı oranında satın alınacak konut üzerine birinci veya uygun dereceden ipotek tesis eder. Gerekli görülürse sözleşme şartlarına göre ek kefil veya teminat da talep edilebilir.
- Tapu Randevusu ve Bloke/Eş Zamanlı Ödeme: Tapu müdürlüğünde resmi satış işlemi yapılırken şirket avukatı ya da yetkili temsilcisi ipotek tescili için hazır bulunur. Satış ve ipotek resmi senedi imzalandıktan sonra şirket, belirlenen tahsisat tutarını EFT/havale veya güvenli tapu sistemi aracılığıyla doğrudan satıcının IBAN numarasına gönderir.
Araç Teslimatında Noter ve Güvenli Ödeme Süreci
Taşıt alımlarında noter devirleri, Türkiye Noterler Birliği ve bankacılık entegrasyonuyla yürütülen Güvenli Ödeme Sistemi altyapısıyla gerçekleştirilmektedir. Şirketler, teslimat gününde araç üzerinde rehin (hak mahrumiyeti) kaydı oluşturacak evrakları hazırlar. Satıcı noterde satışı onayladığı anda ya da rehinin tescil edilmesinin akabinde finansman tutarı satıcının hesabına aktarılır. Sıfır kilometre araç alımlarında ise yetkili bayinin proforma faturası ve şirket resmi hesaplarına doğrudan ödeme talimatı üzerinden işlem yürütülür.
Teslimat Sırasında Oluşan Ek Masraflar
Sözleşme bedeli içerisindeki teslimat tutarı doğrudan satıcıya aktarılırken, resmi işlemler için doğan yan masraflar katılımcının sorumluluğundadır. Bu masraflar şunları içerir:
- Ekspertiz Ücreti: Taşınmaz değerlemesi için lisanslı kuruma ödenen yasal masraf.
- İpotek/Rehin Tesis Masrafları: Tapu veya noter harçları kapsamında oluşan tescil bedelleri.
- Zorunlu Sigortalar: Konut için DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) ve konut poliçesi; taşıt için zorunlu mali sorumluluk sigortası ve kasko poliçesi.
- Tapu Harcı ve Noter Harçları: Alıcı ve satıcı arasındaki yasal devir harçları.
Satıcı ile İletişimde Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
Tasarruf finansman şirketlerinin ödeme prosedürü, bireysel nakit ödemelere kıyasla kurumsal onay mekanizmaları (evrak incelemesi, operasyon onayı, tescil teyidi) gerektirir. Bu durum, aynı gün içinde paranın hesaba geçmesini bekleyen satıcılar nezdinde tereddüt yaratabilir. Satıcıyla pazarlık aşamasında finansmanın tasarruf finansman şirketi aracılığıyla ödeneceği, devir ve ipotek işlemleriyle eş zamanlı olarak kurumsal transfer yapılacağı açıkça belirtilmelidir.
BDDK denetiminde faaliyet gösteren lisanslı tasarruf finansman şirketlerinin listesine ve yasal gereksinimlere BDDK Resmi Web Sitesi üzerinden intibak listeleri sekmesinden ulaşılabilir.
Teslimat aşamasına gelmiş veya yakın zamanda bu süreci tamamlamış arkadaşlar; satıcı ile iletişimde ödeme süresi açısından herhangi bir gecikme yaşadınız mı? Ekspertiz ve tapu ipotek süreçlerinde dikkat ettiğiniz püf noktaları neler oldu?