Merhabalar KolayKredi sakinleri,
Tasarruf finansman şirketlerinde (halk arasında bilinen adıyla faizsiz konut/araç edindirme sistemlerinde) uzun vadeli sözleşmeler yapan birçok kişinin karşılaştığı en temel problemlerden birisi, sözleşme başlangıcında hedeflenen tutarın teslimat tarihi geldiğinde piyasa koşulları karşısında yetersiz kalmasıdır. Örneğin 24 veya 36 ay önce 1.500.000 TL olarak belirlenen bir konut veya 600.000 TL olarak belirlenen bir taşıt tahsisatı, teslimat sırası geldiğinde hedeflenen mülkü almaya yetmeyebiliyor. Peki, yasal mevzuat ve BDDK denetimi altındaki uygulamalar çerçevesinde teslimat aşamasında veya öncesinde finansman tutarı yükseltilebilir mi? Bu işlem teslimat takvimini nasıl etkiler?
Mevzuat Çerçevesinde Sözleşme Tutarı Değişikliği Mümkün mü?
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren tasarruf finansman şirketlerinde, sözleşme tutarının artırılması (limit yükseltme) teknik olarak mümkündür; ancak bu işlem otomatik veya koşulsuz bir hak değildir. Şirketlerin sunduğu tip sözleşmeler ve BDDK düzenlemeleri gereği, finansman tutarının değiştirilmesi belirli kurallara bağlanmıştır.
Sözleşme tutarını artırmak istediğinizde süreç genellikle şu şekilde işlemektedir:
- Organizasyon Ücreti Farkı: Tasarruf finansman şirketlerinin ana gelir kalemi olan organizasyon ücreti, toplam sözleşme tutarı üzerinden yüzdesel olarak hesaplanır. Tutar artırıldığında, aradaki fark tutarına denk gelen organizasyon ücreti de peşin veya ek taksitlerle tahsil edilir.
- Grup ve Vade Dengesi: Çekilişli gruplarda yer alıyorsanız, grubun toplam hacmi ve teslimat matematiği doğrudan katılımcıların sözleşme tutarlarıyla ilişkilidir. Bu nedenle çekilişli sistemde doğrudan tek taraflı tutar artırımı yapılamayabilir; katılımcının mevcut gruptan çıkarılarak hedeflediği tutara uygun yeni bir gruba nakledilmesi gerekebilir.
- Müşteri Finansal Yeterliliği: Tutar artırımı, teslimat sonrasında ödenecek taksitlerin de artması anlamına gelir. Şirketler, 6361 sayılı Kanun ve BDDK düzenlemeleri doğrultusunda geri ödeme kabiliyetinizi (gelir belgesi, KKB notu vb.) yeniden değerlendirmeye tabi tutar.
Teslimat Sırası Geldiğinde Limit Artırılırsa Ne Olur?
En çok merak edilen senaryo, tam teslimat ayı geldiğinde veya çekilişte isim çıktığında tutarın artırılıp artırılamayacağıdır. Uygulamada teslimat anında anlık limit artışı talep edildiğinde şu durumlar ortaya çıkar:
- Teslimatın Ertelenmesi: Finansman tutarını artırdığınızda tasarruf birikim oranınız (toplam sözleşmeye oranla ödediğiniz tasarruf miktarı) düşecektir. Yasal çerçeve gereği, asgari tasarruf dönemi ve birikim şartı sağlanmadan artırılan tutarın tamamının hemen tahsis edilmesi mümkün değildir. Bu durum, teslimat tarihinizin ileri bir tarihe ötelenmesine yol açabilir.
- Ek Teminat ve Kefil Talebi: Tahsis edilecek finansman tutarı büyüdükçe şirketin teminat altına alması gereken risk de artar. Alınacak gayrimenkul veya taşıt üzerindeki birinci derece ipotek/rehine ek olarak, ikinci bir kefil veya ek gayrimenkul teminatı talep edilebilir.
- Mevcut Hakların Saklı Kalması Şartıyla İkinci Sözleşme: Bazı şirketler mevcut sözleşmenin teslimatını geciktirmemek adına, aradaki fark için müşteriye ikinci bir bağımsız sözleşme (bireysel veya çekilişsiz modelde) açmayı teklif edebilmektedir. Ancak bu senaryoda ek tutarın teslimatı hemen gerçekleşmez, o sözleşmenin kendi vadesi beklenir.
Karar Vermeden Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
Tasarruf finansman sözleşmelerinde yapılacak herhangi bir tutar revizyonu öncesinde, şirketin imzalattığı sözleşmedeki 'Sözleşme Şartlarının Değiştirilmesi' maddesini mutlaka okuyunuz. Değişikliğin teslimat tarihini kaç ay öteleyeceğini ve yansıtılacak ek organizasyon maliyetini yazılı olarak talep ediniz.
Eğer teslimatınıza az bir süre kaldıysa ve birikiminiz hedeflediğiniz mülke yetmiyorsa, teslimatı erteletip limiti yükseltmek yerine mevcut teslimatı alıp eksik kalan kısmı kendi özkaynaklarınızla veya banka kredisiyle tamamlama seçeneğini de maliyet açısından kıyaslamanız faydalı olabilir.
Sizler tasarruf finansman sözleşmenizde daha önce finansman tutarı artırımı (limit yükseltme) talebinde bulundunuz mu? Şirket teslimat tarihinizi ne kadar öteledi veya ek organizasyon ücreti olarak nasıl bir maliyet çıkardı? Süreci ve tecrübelerinizi bu başlık altında paylaşabilirsiniz.